به گزارش واحد خبر روابط عمومی دانشگاه قم، در عصر انفجار اطلاعات و شتاب فزاینده‌ی پیشرفت‌های علمی، پژوهشگران و دانشمندان با حجم عظیمی از داده‌ها و منابع اطلاعاتی مواجه هستند که مدیریت و تحلیل آن‌ها به تنهایی به چالشی جدی بدل شده است. از سوی دیگر، نیاز به انتشار یافته‌های پژوهشی به زبانی روشن، دقیق و قابل درک برای جامعه‌ی علمی و عموم مردم، همواره از دغدغه‌های اصلی محققان بوده است. در این میان، ظهور مدل‌های زبانی بزرگ هوش مصنوعی، به‌ویژه چت‌جی‌پی‌تی، انقلابی در عرصه‌ی پژوهش و نگارش علمی ایجاد کرده است.

معرفی عمومی چت‌جی‌پی‌تی و ابزارهای مشابه، نه‌تنها توجه عموم مردم، بلکه جامعه علمی، دانشگاهیان، پژوهشگران و ناشران علمی را نیز به خود جلب کرد. پرسش اصلی، دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی در پژوهش علمی نقشی خواهد داشت یا نه، بلکه این است که؛ چگونه و تا چه اندازه می‌توان از این ابزارها به شکلی مسئولانه، مؤثر و آگاهانه استفاده کرد.

کتابی «چت‌جی‌پی‌تی در پژوهش و نگارش علمی» نوشته جی هان، وی کیو و اریک لیشتفوس، تلاش می‌کند تا به صورت دقیق و نظام‌مند و با نگاهی کاربردی و مبتنی بر تجربه‌های واقعی پژوهشی، قابلیت‌ها و محدودیت‌های مدل‌های زبانی بزرگی چون چت‌جی‌پی‌تی را در مراحل مختلف پژوهش علمی، از مطالعه و تحلیل مقالات علمی گرفته تا نگارش، ویرایش زبانی، طراحی پژوهش، پاسخ به داوران، و حتی ارتباط علم با جامعه بررسی و معرفی کند؛

این کتاب، در مقابل، با زبانی روشن و ساختاری مرحله‌به‌مرحله، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از این ابزارها در عمل و در بستر واقعی پژوهش دانشگاهی بهره گرفت. همچنین نویسندگان تلاش کرده‌اند تا برخلاف نگاه‌های اغراق‌آمیز یا بدبینانه، رویکردی متعادل اتخاذ کرده و در کنار بیان توانمندی‌های چشمگیر این مدل‌ها، به‌صراحت به محدودیت‌ها، خطاها و خطرات بالقوه آن‌ها ــ از جمله پدیده «توهم» و ناپایداری پاسخ‌ها ــ اشاره می‌کنند.

این کتاب برای اولین بار در سال 2024 توسط انتشارات اشپرینگر منتشر و در اسفند ماه سال 1404، توسط دکتر یعقوب نوروزی، استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم و همچنین ایمان نریمانی و زینب صیامی، دانشجویان دکتری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم ترجمه و منتشر شده است.