به گزارش واحد خبر روابط عمومی دانشگاه قم، دکتر سیدرضا توکلی در اولین نشست از سلسله نشست‌های هم‌اندیشی تحلیل علمی تحولات و اعتراضات اجتماعی و نقش دانشگاه در مدیریت عقلانی و پیش‌نگرانه که امروز ۸ بهمن ماه در سالن حکمت دانشگاه قم برگزار شد، با اشاره به تجربه‌های جهانی و داخلی، هشدار داد: تداوم این رویکرد، تورم رکودی و نارضایتی گسترده را در پی خواهد داشت.

وی به تحلیل علل ناتوانی این مکتب در فهم و مدیریت اعتراضات پرداخت و گفت: «سوال این است که چرا اقتصاد رایج نمی‌تواند ناآرامی‌های اجتماعی را هم پیش‌بینی کند و هم مدیریت کند؟ حداقل ادعایی که ما داریم این است.»

دکتر توکلی در تبیین ریشه‌های تاریخی این مسئله اظهار کرد: از زمانی که اقتصاد در قرن ۱۸ مهندسی و ریاضی شد، سعی کرد خود را مانند علوم تجربی کند و از ابزار ریاضی استفاده کند. این تقلید، تبعاتی داشت. اقتصاد رایج برای ارائه تحلیل‌های جهان‌شمول، مجبور شد ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را به تدریج از تحلیل‌هایش حذف کند و بسیار فنی شد.

وی در ادامه به تحلیل یکی از مصادیق اخیر، یعنی سیاست حذف ارز ترجیحی و تک‌نرخی کردن ارز پرداخت و اظهار کرد: سیاست‌گذاران سه ادعا کردند: این سیاست درست بود، ناچار به اجرا بودیم و اوضاع بهتر می‌شود. ما استدلال کردیم که این سه گزاره پایه درست نبود، نباید اجرا می‌شد و وضع را بهتر نمی‌کند.

وی با بیان اینکه اقتصاددانان رایج ناآرامی اجتماعی را در تحلیل‌های خود نمی‌بینند، گفت: پیش‌بینی آنان این بود که این سیاست‌ها نزدیک سه و نیم درصد تورم ایجاد می‌کند؛ مثل همین داستان ارز ۴۲۰۰ تومانی. هم پیش‌بینی محقق نشد، هم ناآرامی‌ها اتفاق افتاد.

 

دکتر توکلی با اشاره به عواقب شوک‌های هزینه‌ای تأکید کرد: واقعیت این است که شوک هزینه، هر زمان که اجرا شده اثرش فقط در اقتصاد باقی نمانده، بلکه ناآرامی‌های اجتماعی را هم در پی داشته. این یک قانونمندی اقتصادی-اجتماعی است که در اقتصاد رایج نادیده گرفته شده.

وی با برشمردن نمونه‌های تاریخی از شوک‌درمانی در کشورهای مختلف از شیلی پینوشه تا آرژانتین کنونی، گفت: کسانی که از شوک‌درمانی هزینه فرار کردند، مانند چین، مالزی و روسیه پوتین، موفق شدند. خودمان نیز پنج دوره این را تجربه کرده‌ایم.

دکتر توکلی در تحلیل خروجی سیاست اخیر گفت: نتیجه این سونامی، تورم رکودی و اعتراض است. اگر به این اعتراض‌ها پاسخ داده نشود، اغتشاشگران بر امواج اعتراض سوار می‌شوند. دلیلش هم تجربه است؛ از ۱۳۷۴ اسلامشهر تا امروز.

وی در پاسخ به چرایی ناتوانی اقتصاد رایج در پیش‌بینی ناآرامی اظهار کرد: تحلیل من این است که اقتصاد رایج مبتنی بر الگوی «انتخاب عقلایی» است. این الگو می‌گوید افراد عقلایی تصمیم می‌گیرند و تحت تأثیر هیجانات قرار نمی‌گیرند. در حالی که مطالعات جدید نشان می‌دهد گاهی افراد تحت تأثیر خشم و احساس بی‌عدالتی، حاضرند هزینه‌ای فراتر از نفع شخصی متحمل شوند. این در نظریات انتخاب عقلایی جایی ندارد.

وی در پایان بر لزوم تغییر گفتمان و ارتقای سواد اقتصادی تأکید و خاطرنشان کرد: تنها راه حل، ارتقای سواد اقتصادی سیاست‌گذاران، نخبگان و مردم است. اگر علم نافع تولید نکنیم و کارشناس درست تربیت نکنیم، این چرخه معیوب تکرار خواهد شد. ما مشکلات سیاستی‌مان درگیر این است که نمی‌دانیم، نمی‌خواهیم و نمی‌توانیم.